Σίσσυ Νίκα Δημοσιογράφος
H παιδική ηλικία είναι μια περίοδος που το σώμα υφίσταται τεράστιες αλλαγές, ιδιαίτερα στον εγκέφαλό μας, ο οποίος δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένος κατά τη γέννηση.
Η ανάπτυξη του εγκεφάλου συμβαδίζει με την ανάπτυξη της μνήμης. Η μνήμη δεν αποκτάται άμεσα.
Η ικανότητά μας να θυμόμαστε πράγματι αναπτύσσεται καθώς ο εγκέφαλός μας αναπτύσσεται κατά τη βρεφική και παιδική ηλικία.
Οι αναμνήσεις μας σχηματίζονται από τους νευρώνες μας που δημιουργούν ή τροποποιούν δίκτυα συνδέσεων.
Παρόλο που η μνήμη αναπτύσσεται φυσικά, είναι δυνατόν να βοηθήσουμε τα παιδιά να την εξασκήσουν μέσω παιχνιδιών που την διεγείρουν.
Πότε αρχίζει να λειτουργεί η μνήμη ενός παιδιού;
Ο εγκέφαλός μας δεν είναι πλήρως ανεπτυγμένος κατά τη γέννηση. Στην πραγματικότητα, συνεχίζει να αναπτύσσεται και να αλλάζει σε όλη τη διάρκεια της παιδικής και εφηβικής ηλικίας:
- Κατά τη γέννηση, ο εγκέφαλος ενός ανθρώπινου μωρού έχει μόνο το ένα τέταρτο του μεγέθους του ενήλικα.
- Μέχρι την ηλικία των 2 ετών, φτάνει τα τρία τέταρτα του μεγέθους του εγκεφάλου του ενήλικα.
Αυτή η αλλαγή στο μέγεθος συσχετίζεται με την ανάπτυξη των νευρώνων και την επαλήθευση των συνδέσεων. Η ανάπτυξη του εγκεφάλου μας συνοδεύεται επίσης από την ανάπτυξη της μνήμης μας.
Ενώ οι ενήλικες μπορεί να έχουν πολύ έντονες αναμνήσεις από την εφηβεία τους, σπάνια θυμούνται γεγονότα που συνέβησαν πριν από την ηλικία των 3 ετών και έχουν κάποιες μόνον αναμνήσεις από την ηλικία των 3-7 ετών. Το φαινόμενο είναι γνωστό σαν παιδική αμνησία.
Για πολύ καιρό οι άνθρωποι πίστευαν ότι δεν θυμόμαστε πράγματα από την πρώιμη παιδική μας ηλικία γιατί τα μικρά παιδιά δεν είναι σε θέση να θυμόνται αξιόπιστα γεγονότα.
Όμως σήμερα έχει αποδειχθεί ότι τα βρέφη και τα μικρά παιδιά μπορούν και θυμούνται.
Αυτό συμβαίνει γιατί υπάρχουν έμμεσες μνήμες όπως οι διαδικαστικές μνήμες, οι οποίες μας επιτρέπουν να εκτελούμε εργασίες χωρίς να τις σκεφτόμαστε.
Η ικανότητά μας να θυμόμαστε πράγματα για μεγάλα χρονικά διαστήματα βελτιώνεται σταδιακά κατά την παιδική ηλικία.
Σε πειράματα όπου μικρά παιδιά διδάσκονται να μιμούνται μια ενέργεια:
- Τα μωρά 6 μηνών μπορούν να θυμούνται τι πρέπει να κάνουν για 24 ώρες.
- Τα παιδιά 9 μηνών μπορούν να θυμηθούν τι να κάνουν ένα μήνα αργότερα.
- Στην ηλικία των 20 μηνών, τα βρέφη μπορούν ακόμα να θυμούνται πώς να εκτελούν μια εργασία, που τους είχαν δείξει ένα χρόνο νωρίτερα.
Έχει διαπιστωθεί ότι τα παιδιά έχουν τις ακόλουθες ικανότητες απομνημόνευσης:
- Από τη γέννηση έως το 1 έτος έχουν την ικανότητα να θυμούνται γεγονότα για σύντομα χρονικά διαστήματα, με τη διάρκεια να αυξάνεται σταδιακά.
- 1 – 2 ετών έχουν την ικανότητα να θυμούνται γεγονότα για ολοένα και μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα·
- 2 – 3 ετών υπάρχει βελτίωση της μνήμης γεγονότων.
- 4 – 7 ετών έχουν την ικανότητα να θυμούνται πράγματα που θα πρέπει να κάνουμε στο μέλλον.
- 8 – 10 ετών υπάρχει βελτίωση στην ανάκληση γεγονότων και στην ανάκληση χωρικών σχέσεων.
- 10 – 12 ετών υπάρχει βελτίωση στη μακροπρόθεσμη μνήμη και αυξημένη ικανότητα συνειδητής καταστολής αναμνήσεων.
- 13 – 21 ετών υπάρχει βελτίωση στην προοπτική μνήμη και τη μνήμη εργασίας.
Η μνήμη αναπτύσσεται μέσω της ωρίμανσης του εγκεφάλου. Έτσι, καθώς ένα παιδί μεγαλώνει, είναι σε θέση να συγκρατεί όλο και περισσότερες πληροφορίες, χάρη στους νευρώνες του.
Η μνήμη αναπτύσσεται ακόμα και πριν τη γέννηση
Το παιδί αρχίζει να αναπτύσσει μνήμη ακόμη και πριν από τη γέννηση. Οι ήχοι που ακούει και άλλα ερεθίσματα που δέχεται αφήνουν ίχνη στον εγκέφαλό του. Έτσι είναι σε θέση να αναγνωρίζει τις φωνές και τα πρόσωπα των γονιών του από τις πρώτες μέρες της ζωής του. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ένα μωρό μπορεί:
- να αναγνωρίσει τη μητέρα του από τη μυρωδιά της
- να θυμηθεί ένα παιδικό τραγουδάκι που άκουγε συχνά κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου της εγκυμοσύνης.
Πώς να εξασκήσετε τη μνήμη του παιδιού σας;
Η μνήμη αναπτύσσεται φυσικά. Ωστόσο, είναι δυνατό να βοηθήσετε το παιδί σας να την εξασκήσει μέσω παιχνιδιών που διεγείρουν τη μνήμη μέσω των αισθήσεων, όπως:
- Να αγγίζουν αντικείμενα σε μια τσάντα και να μαντεύουν τι είναι.
- Να μυρίζουν διαφορετικές μυρωδιές με δεμένα μάτια και τις ονομάζουν.
- Συσχέτιση ήχων με εικόνες, όπως το νιαούρισμα με την εικόνα μιας γάτας, το γαύγισμα με την εικόνα του σκύλου.
- Μάθετε στο παιδί σας ένα παιδικό τραγούδι ή έναν εύκολο χορό.
