Σίσσυ Νίκα Δημοσιογράφος
Το πλέξιμο, το βελονάκι, το κέντημα και συναφείς δεξιότητες, που παλαιότερα θεωρούνταν απλά ένα δημιουργικό χόμπι, τώρα αξιολογούνται από τους ψυχολόγους. Μάλιστα προκαλούν το ενδιαφέρον ερευνητών και σηματοδοτούν την έναρξη έγκριτων μελετών, προκειμένου να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα και τα οφέλη στην ψυχολογία.
Οι πρώτες μελέτες ήδη κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η επαναλαμβανόμενη δραστηριότητα του πλεξίματος και γενικά των δεξιοτήτων θα μπορούσαν να έχουν ευεργετική επίδραση στην ψυχική υγεία. Ο λόγος είναι ότι συμβάλλουν ακόμη και στη μείωση ορισμένων ψυχαναγκασμών και εθιστικών συμπεριφορών.
Έτσι είναι ένας τομέας που προσφέρεται για έρευνα και προσελκύει ολοένα και περισσότερο τους ερευνητές.
Το πλέξιμο φαίνεται να είναι μια δραστηριότητα με μετρήσιμα αποτελέσματα στον εγκέφαλο.
Επιστημονική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε το 2024 ανέλυσε 25 μελέτες σχετικά με χειρωνακτικές δημιουργικές δεξιότητες όπως το πλέξιμο, το ράψιμο, το κέντημα και το βελονάκι. Το αποτέλεσμα είναι ότι αυτές οι πρακτικές έχουν συνολικά θετική επίδραση στην ψυχική ευεξία, κυρίως βελτιώνοντας τα συναισθήματα ικανοποίησης και μειώνοντας το άγχος.
Οι ερευνητές επισημαίνουν έναν απλό μηχανισμό στις δεξιότητες γιατί απαιτούν προσοχή, προάγουν τη συγκέντρωση και λειτουργούν σαν μια μορφή ενεργού διαλογισμού.
Έτσι είναι εργαλεία που χρησιμοποιούνται στην ψυχική υγεία
Ήδη από κάποιες δομές ψυχικής υγείας οι δεξιότητες αυτές χρησιμοποιούνται σαν θεραπευτικό εργαλείο.
Μια πρόσφατη ποιοτική μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2024 στο Journal of Occupational Science δείχνει ότι άτομα με ψυχικές παθήσεις περιγράφουν το πλέξιμο, το βελονάκι και το κέντημα σαν «έναν τρόπο που τους κάνει να αισθάνονται καλύτερα», επιτρέποντάς τους να φύγουν από αγχώδεις καταστάσεις και να έχουν μια πιο δημιουργική καθημερινότητα.
Οι δραστηριότητες αυτές προσφέρουν επίσης μια αίσθηση ελέγχου, συγκέντρωσης και ολοκλήρωσης, που αποτελούν σημαντικά στοιχεία για τη θεραπεία των εθισμών.
Οι εθισμοί ιατρικά ορίζονται σαν απώλεια ελέγχου μιας συμπεριφοράς ή μιας ουσίας, με αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή. Το πλέξιμο και το βελονάκι δρουν άμεσα σε αυτούς τους μηχανισμούς γιατί κρατούν τα χέρια απασχολημένα σε κάτι ευχάριστο και έτσι αποτρέπονται ορισμένες ψυχαναγκαστικές χειρονομίες.
Επίσης εντείνουν την προσοχή και παρέχουν με την ολοκλήρωση του έργου μια προοδευτική ανταμοιβή, αφού η ορμόνη ντοπαμίνη συνδέεται με την πρόοδο.
Ορισμένες κλινικές παρατηρήσεις δείχνουν επίσης ότι αυτές οι δημιουργικές δεξιότητες μπορούν να περιορίσουν συμπεριφορές όπως το κάπνισμα, εξάρτηση από το κινητό και τα social media ή ακόμα τις διατροφικές διαταραχές γιατί μειώνουν αυτές τις κακές συνήθειες με μια δομημένη δραστηριότητα.
Το πλέξιμο και τα συναφή έχουν άμεση επίδραση στο στρες, έναν σημαντικό παράγοντα εθισμού.
Μελέτη που αναφέρεται στο Journal of Occupational Therapy δείχνει ότι το 81% των ανθρώπων που ασχολούνται με τη χειροτεχνία αισθάνονται πιο χαλαροί και ευτυχισμένοι μετά την ολοκλήρωση της δημιουργίας τους.
Έτσι, αυτή η δραστηριότητα μπορεί να επιβραδύνει τον καρδιακό ρυθμό και να μειώσει την αρτηριακή πίεση, προωθώντας μια κατάσταση χαλάρωσης, που συγκρίνεται με τον διαλογισμό.
Ενώ όμως τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, οι ερευνητές παραμένουν επιφυλακτικοί. Μια πρόσφατη ανασκόπηση τονίζει ότι οι παρεμβάσεις που βασίζονται σε δημιουργικές δραστηριότητες εξακολουθούν να μην διαθέτουν ισχυρά στοιχεία. Μάλιστα αναφέρουν ότι το πλέξιμο και το βελονάκι δεν αντικαθιστούν την ιατρική ή ψυχολογική θεραπεία, αλλά μπορεί να αποτελέσουν ένα πολύτιμο συμπλήρωμα αφού δεσμεύουν την προσοχή και μειώνουν το άγχος.
Συμπερασματικά, οι μελέτες αναφέρουν ότι το πλέξιμο και το βελονάκι απαιτούν συγκέντρωση, επαναλαμβανόμενες κινήσεις και συντονισμό, κάτι που προάγει μια κατάσταση χαλάρωσης κοντά στον διαλογισμό.
Τα μετρήσιμα οφέλη για την ψυχική υγεία είναι ότι μειώνουν το άγχος, βελτιώνουν τη διάθεση, αυξάνουν τη συγκέντρωση και ενισχύουν το αίσθημα της ολοκλήρωσης.
