Καλοκαίρι στο Μέτωπο της Επιμέλειας: Όταν οι Γονείς Χωρίζουν και τα Παιδιά Γίνονται το Πεδίο Μάχης

Σίσσυ Νίκα Δημοσιογράφος

Oι καλοκαιρινές διακοπές πλησιάζουν και σκεφτήκαμε ότι ήταν η πιο κατάλληλη στιγμή για να συναντήσουμε την κ.Νικολίνα Ε. Στρατηγάκη, διακεκριμένη Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπεύτρια, Κλινική Διευθύντρια του Psy–Nest | psy–nest.com ως την πλέον ειδική να μοιραστεί μαζί μας κάποιες συμβουλές για τους χωρισμένους γονείς, αν το φετινό καλοκαίρι σας βρίσκει να παλεύετε με προκλήσεις συν-γονεικότητας.

Το πρότυπο ψυχολογικό κέντρο Psy–Nest, προσφέρει ψυχοθεραπεία και συμβουλευτική για ενήλικες, εφήβους, ζευγάρια και στέκονται δίπλα σε γονείς που προσπαθούν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους με φροντίδα, ακόμη και μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Εξειδικευμένοι ψυχολόγοι είναι εκεί για να τις αντιμετωπίσετε μαζί — με σεβασμό, ενσυναίσθηση και επιστημονική καθοδήγηση.

Την συναντήσαμε στο γραφείο της σήμερα και είχαμε μια συζήτηση πολύ ενδιαφέρουσα, που μοιραζόμαστε μαζί σας.

Το καλοκαίρι, θεωρητικά, είναι μια περίοδος ανεμελιάς. Για τα παιδιά σημαίνει παιχνίδι, θάλασσα, και παγωτά. Για γονείς που έχουν χωρίσει όμως, η καλοκαιρινή περίοδος μοιάζει περισσότερο με μια επιμελώς καλυμμένη παγίδα: πώς θα μοιραστεί ο χρόνος με  τα παιδιά, πού θα μείνουν και με ποιο τρόπο θα συντονιστούν οι γονείς — χωρίς οι διακοπές να μετατραπούν σε πεδίο μάχης.

Σε αυτό το καλοκαιρινό πεδίο μάχης, δεν κρατούν όπλα οι γονείς, αλλά ημερολόγια, βαλίτσες, e-mails και passive-aggressive μηνύματα. Κι αν δεν προσέξουν, στη μέση της μάχης παραμένουν τα παιδιά, σαν μηνύματα σε φιάλες που πηγαινοέρχονται από ακτή σε ακτή.

Καλοκαίρι: Η Δοκιμασία της Ρουτίνας και της Συνεννόησης

Η καλοκαιρινή περίοδος συχνά αναδεικνύει και εντείνει τις δυσκολίες που ήδη υπάρχουν μετά από ένα διαζύγιο. Το καλοκαίρι είναι γεμάτο μεταβλητές: Πού θα πάνε τα παιδιά; Πόσο θα μείνουν στον έναν γονέα; Πώς θα μοιραστούν οι διακοπές; Ποιος πληρώνει; Πότε «δικαιούται» κάποιος ξεκούραση; Οι συζητήσεις γύρω από αυτά μπορεί να καταλήξουν σε έντονη αντιπαράθεση, εάν οι γονείς δεν έχουν επεξεργαστεί επαρκώς το διαζύγιο ή αν η επικοινωνία παραμένει τεταμένη.

Η απώλεια της δομής που δίνει το σχολικό πρόγραμμα, η έλλειψη καθημερινής ρουτίνας και η ανάγκη αυξημένης συνεργασίας μεταξύ γονέων που έχουν χωρίσει, συχνά οδηγεί σε εντάσεις και συγκρούσεις.¹ Η περίοδος αυτή απαιτεί σαφή προγραμματισμό και σταθερή επικοινωνία, καθώς η αβεβαιότητα “ποιος και πότε” θα έχει τα παιδιά, αυξάνει σημαντικά το στρες και στα παιδιά, που το βιώνουν ως ανασφάλεια.²

Η συχνή μετακίνηση των παιδιών μεταξύ των δύο σπιτιών, οι διαφορετικοί ρυθμοί ζωής των γονέων και η οικονομική πίεση που φέρνουν οι διακοπές γίνονται πρόσθετα βάρη.³ Τα μικρότερα παιδιά, ειδικά, χρειάζονται σταθερότητα και προβλεψιμότητα, και οι συνεχείς αλλαγές τα αναστατώνουν.⁴

Η ψευδαίσθηση του «καλύτερου καλοκαιριού»

Κάποιοι γονείς, με τις καλύτερες προθέσεις, προσπαθούν να «αντισταθμίσουν» τον χωρισμό με την ιδανική εμπειρία διακοπών. Το πρόβλημα είναι ότι ο ανταγωνισμός για το ποιος θα οργανώσει τις πιο «τέλειες» στιγμές, δεν έχει πάντα αποδέκτη το παιδί, αλλά την εσωτερική ανάγκη του γονέα να φανεί πιο επαρκής, πιο αγαπητός ή πιο… «κανονικός». Το παιδί όμως δεν έχει ανάγκη από θεαματικές διακοπές όσο από συναισθηματική συνέχεια και γονεϊκή συνεργασία.

Όπως επισημαίνει και η επιστημονική βιβλιογραφία⁵ η γονεϊκή συνεργασία είναι ισχυρότερος παράγοντας πρόβλεψης της ψυχολογικής προσαρμογής των παιδιών από ότι η ίδια η μορφή της επιμέλειας.

Πρακτικές Συμβουλές για να Κάνουμε το Καλοκαίρι Πιο Λειτουργικό

• Οργανώστε από νωρίς ένα κοινό ημερολόγιο: Ξεκαθαρίστε ημερομηνίες και ώρες που θα είστε με τα παιδιά. Ψηφιακά εργαλεία όπως εφαρμογές κοινής χρήσης ημερολογίου βοηθούν στην αποφυγή παρεξηγήσεων.
• Επικεντρωθείτε στην ποιότητα και όχι στην ποσότητα: Καλύτερα λίγες ουσιαστικές στιγμές με τα παιδιά, παρά να γεμίζετε μέρες μόνο για να «πάρει ο καθένας περισσότερες».
• Μην εμπλέκετε τα παιδιά σε διαμάχες: Αποφύγετε τα αρνητικά σχόλια για τον άλλο γονιό και μην τα κάνετε αγγελιοφόρους. Τα παιδιά δεν είναι μεσάζοντες ούτε όπλα σε διαμάχες.
• Διατηρήστε όσο το δυνατόν πιο σταθερές ρουτίνες: Παρά την ελευθερία του καλοκαιριού, το σταθερό πρόγραμμα ύπνου, φαγητού και ξεκούρασης μειώνει το άγχος στα παιδιά.
• Θέστε προτεραιότητα την ψυχική ηρεμία των παιδιών: Μην βλέπετε την επιμέλεια ως αγώνα εξουσίας. Προστατέψτε τα παιδιά από το να γίνουν πεδίο σύγκρουσης.

Από τη μάχη, στη συμπαράταξη: Το μοντέλο της συνεργατικής επιμέλειας

Η συνεργατική επιμέλεια ή συν-γονεϊκότητα (co-parenting) δεν είναι ουτοπία. Είναι μια διαδικασία δύσκολη, αλλά εφικτή, όταν οι γονείς αποφασίσουν να βάλουν το παιδί στο επίκεντρο αντί για το «δίκιο» τους. Αυτό σημαίνει:

• Προγραμματισμός εκ των προτέρων για τις διακοπές, με σαφείς συμφωνίες.
• Ευελιξία όταν προκύπτουν απρόοπτα – δεν είναι όλα αιτία για μάχη.
• Σεβασμός στη διαφορετικότητα του άλλου γονέα. Δεν χρειάζεται να κάνουν τις ίδιες διακοπές, αρκεί να υπάρχει συνέχεια στη φροντίδα.
• Ενημέρωση του παιδιού με απλό και κατανοητό τρόπο για το πού, πότε και με ποιον θα είναι.
• Αποφυγή ανταγωνισμού και σύγκρισης , π.χ. «με ποιον πέρασες καλύτερα;».

Επίλογος… Γιατί Ακόμα Βλέπουμε το Διαζύγιο σαν Πόλεμο;

Η κοινωνία μας συχνά θεωρεί πιο «φυσιολογικό» για τους διαζευγμένους γονείς να τσακώνονται παρά να συνεννοούνται. Η αντίληψη αυτή διαμορφώνει ένα τοξικό περιβάλλον όπου οι πρώην σύντροφοι βλέπουν την επιμέλεια σαν πεδίο μάχης εξουσίας.

Η αλήθεια είναι ότι το διαζύγιο αλλάζει τη μορφή της οικογένειας, αλλά όχι την ουσία της. Οι γονείς παραμένουν γονείς για πάντα. Η πρόκληση δεν είναι να κερδίσει ο ένας, αλλά να μεγαλώσουν τα παιδιά σε συνθήκες ασφάλειας και αγάπης, ακόμα και αν δεν είναι πια ζευγάρι. Οι γονείς που καταφέρνουν να αφήσουν πίσω τους τα προσωπικά τους παράπονα και να λειτουργούν συνεργατικά δημιουργούν το πιο δυνατό δίχτυ ασφαλείας για τα παιδιά τους.

Και το καλοκαίρι, που τα παιδιά χρειάζονται ασφάλεια και ανεμελιά περισσότερο από ποτέ, είναι η ευκαιρία να αποδείξουμε πως το να μεγαλώνεις παιδιά μετά από διαζύγιο δεν είναι μια ιστορία πολέμου, αλλά μια πρόκληση ωριμότητας, συνεργασίας και αγάπης — για πάντα γονείς, για πάντα οικογένεια.

Πηγές

1. Kelly, J. B., & Emery, R. E. (2003). Children’s adjustment following divorce: Risk and resilience perspectives. Family Relations.
2. Fabricius, W. V., et al. (2010). Parenting time, parent conflict, and children’s mental health after divorce. Journal of Family Psychology.
3. Amato, P. R., & Gilbreth, J. G. (1999). Nonresident fathers and children’s well-being: A meta-analysis. Journal of Marriage and the Family.
4. Nielsen, L. (2018). Joint physical custody: Review of outcomes for children. Journal of Divorce & Remarriage.
5. Sandler, I. N., Miles, J. C., Cookston, J. T., & Braver, S. L. (2008). Effects of father and mother parenting on children’s mental health in high‐ and low‐conflict divorces. Family Court Review, 46(2), 282–296.